Succesvolle terugkeer naar land van herkomst vraagt om goede samenwerking

Deze hoofdrubriek bevat 6 rubrieken:

Weblog

Ter Apel is een meerdere opzichten een bijzondere Penitentiaire Inrichting (PI). Het is niet alleen de enige PI in de provincie Groningen, het is ook de enige PI waar vreemdelingen in strafrecht zitten. En: waar in een reguliere PI re-integratie in Nederland een belangrijk onderdeel is, is dat in PI Ter Apel anders. Plaatsvervangend vestigingsdirecteur Marja Thomas licht toe: “In deze gevangenis worden de veroordeelden voorbereid op het terugkeren naar het land van herkomst.”

Ander perspectief

Marja vervolgt: “Bij ons re-integreren de gedetineerden niet in de Nederlandse samenleving, maar is het de bedoeling dat ze terugkeren naar hun land van herkomst. Daarom gaan wij in deze gevangenis met de mensen –allemaal mannen- in gesprek over wat ze nodig hebben om succesvol terug te keren naar hun land van herkomst. Een aantal wil graag weer terug. Maar voor een aantal is dit moeilijker. Zeker als ze een band met Nederland hebben en bijvoorbeeld familie in Nederland hebben wonen. Dan helpen wij deze mensen met de motivatie om een ander perspectief te accepteren. Bijvoorbeeld door te bespreken wat ze graag zouden willen en hoe ze dat zelf kunnen bereiken. Of dat ze daar ondersteuning bij nodig hebben die wij vanuit de PI kunnen bieden.”

Direct duidelijk

Direct bij binnenkomst in de gevangenis van Ter Apel krijgt iedere gedetineerde een ’meet and greet’. Tijdens deze introductiepresentatie wordt uitgelegd wat de regels zijn en wat er van hem verwacht wordt. Binnen 5 dagen na aankomst volgt een gesprek met een van onze casemanagers. Belangrijk onderdeel van het gesprek is dat het direct duidelijk gemaakt wordt dat het de bedoeling is dat hij uit Nederland vertrekt na zijn straf. Ook wordt er tijdens het gesprek informatie verzameld over de gedetineerde, en door de gedetineerde: die verzamelt zelf belangrijke papieren en documenten in een portfolio, waarin ook informatie voor de gedetineerde te vinden is die hij kan gebruiken tijdens zijn verblijf in de PI, én daarna.

Aan het werk

Marja vertelt dat de gedetineerden in Ter Apel een groot arbeidsethos hebben. “Met het geld dat ze verdienen kunnen ze bijvoorbeeld familie in het buitenland onderhouden.” Maar er wordt ook vooruit gekeken door te bekijken wat voor werk ze in hun eigen land kunnen gaan doen. “Het bevordert hun vertrek uit Nederland en maakt de kans kleiner dat ze terugkomen.” Dan blijkt soms blijkt dat ze hier misschien eerst nog een opleiding voor moeten doen.

Onder voorwaarden

“Een belangrijke voorwaarde om een opleiding te mogen volgen is dat een gedetineerde gewenst gedrag heeft laten zien. Gewenst gedrag in de vorm van meewerken aan vertrek uit Nederland en in de gevangenis zelf. Fatsoenlijk gedrag naar medewerkers en andere gedetineerden, dus.” Voldoen ze aan die voorwaarden, dan is het mogelijk om iets te leren waar ze in hun eigen land geld mee kunnen verdienen.

In samenwerking

De opleidingen worden verzorgd in samenwerking met bijvoorbeeld het Noorderpoort voor de opleiding Bouw en Elektra. Ook kunnen gedetineerden een heftruckopleiding doen en een certificaat krijgen voor assistent-fitnesstrainer. Marja: “Een aantal gedetineerden heeft aangegeven dat ze graag meer zouden willen weten over zonnepanelen om die in hun in hun eigen land te kunnen installeren, en zo voor een inkomen te kunnen verdienen. Samen met partners geven we daar invulling aan.”

Cultuurverschillen

Herstelbemiddeling waar oog is voor slachtoffers, nabestaanden en daders, neemt een belangrijke plaats in binnen PI Ter Apel” legt Marja uit. “Door culturele verschillen wordt soms anders tegen herstel aangekeken. Zo wordt er in bepaalde culturen anders tegen schaamte aan gekeken. Daarom moeten medewerkers de cursus Interculturele competenties volgen om zulke verschillen te begrijpen en te herkennen.

Voorbereiden op terugkeer

Na het uitzitten van de straf volgt de terugkeer naar het land van herkomst. Dat vraagt om een goede voorbereiding en daarin is samenwerking tussen collega’s heel belangrijk. Casemanagers bijvoorbeeld, helpen bij praktische zaken. Denk aan het opstellen van een plan voor terugkeer en wat er allemaal geregeld moet worden, zoals schulden afbetalen. De Afdeling Zorg onderzoekt of de medicatie die een gedetineerde nodig heeft ook in het land van herkomst verkrijgbaar zijn. Ook zijn er vrijwilligers die van mens tot mens in gesprek gaan met gedetineerden. De regievoerders van de Dienst Terugkeer & Vertrek (DT&V) gaan in gesprek met gedetineerden en regelen praktische zaken, zoals een vliegticket. Uiteindelijk brengt de Dienst Vervoer & Ondersteuning (DV&O) de gedetineerden binnen 24 uur naar Schiphol, zodat ze het land kunnen verlaten.

Internationale verdragen en strafonderbreking

“Soms kunnen gedetineerden via internationale verdragen een gedeelte van hun straf in eigen land uitzitten. Hier zal dit jaar nog meer de nadruk op komen te liggen. Voorwaarde is wel dat zo’n land medewerking verleent. Als dit niet kan, kan een gedetineerde met strafonderbreking Nederland eerder verlaten. Dan geldt ook de voorwaarde dat ze niet opnieuw terugkeren naar Nederland. Doen ze dit wel en worden ze aangehouden, dan moeten ze alsnog de rest van hun straf uitzitten”, sluit Marja af.